Ekonomide deÄŸiÅŸik fiyat düzeylerinde, üreticilerin belirli bir maldan satmak istedikleri miktar ile tüketicilerin o maldan almak istedikleri miktar arasındaki iliÅŸkiye arz-talep denilmektedir.
Bir maldan talep edilen miktar, o malın fiyatına, bütün baÅŸka malların fiyatlarına, tüketicilerin gelirlerine ve beÄŸemlerine göre deÄŸiÅŸmektedir. Ekonomik analizde bu son üç öÄŸe genellikle sabit tutulur ve analiz, deÄŸiÅŸik fiyatlarla, bu fiyatların her birinde talep edilebilecek maksimum miktar arasındaki iliÅŸkinin incelenmesine indirgenir. Talep eÄŸrisi bu fiyat- miktar iliÅŸkisini gösteren noktaların birleÅŸtirilmesiyle oluÅŸturulur.
Bir malın piyasaya sunulan miktarı, yalnızca o malın fiyatına deÄŸil aynı zamanda üretim tekniklerine, iÅŸ gücüyle baÅŸka üretim öÄŸelerinin bulunabilirliklerine, maliyetlerine ve ikame mallarının fiyatlarına baÄŸlıdır. Kısa dönemde arz analizi yapılırken, deÄŸiÅŸik fiyatlar ve her fiyat düzeyinde üreticilerin piyasaya sunmaya hazır oldukları miktarlar arasındaki iliÅŸkinin incelenmesi için genellikle söz konusu malın fiyatı dışındaki her ÅŸeyin sabit olduÄŸu varsayılıdır.
Piyasanın iÅŸlevi, arz ve talebin fiyat mekanizması aracılığıyla eÅŸitlenmesidir. Belli bir fiyat düzeyinde bir mala olan talep, o malın arzından daha fazla olursa, fiyatlar yükselme eÄŸilimine girer. Alıcıların talebi, belli bir fiyat düzeyinde, o malın arzından daha az olursa, üreticiler fiyatları düÅŸürecektir. Böylece talep edilen miktarın arz edilen miktara eÅŸitlendiÄŸi bir denge fiyat düzeyine ulaÅŸma eÄŸilimi vardır.
Fiyat düzeyi yükseldikçe, sunulan miktar genellikle artarken, tükecilerin satın alma istekleri normal olarak azalır, ama bu deÄŸiÅŸimlerin birbirlerine orantılı olmaları gerekmez. Arz ve talebin, fiyattaki deÄŸiÅŸiklerine göre deÄŸiÅŸmesinin ölçüsüne esneklik denir. Esneklik, arz veya taleb edilen miktardaki yüzde deÄŸiÅŸimin, fıyattaki yüzde deÄŸiÅŸimine oranı olarak hesaplanır. Bir maldan telep edilen miktar, fiyatındaki yüzde 10 oranında bir düÅŸüÅŸ sonucunda yüzde 20 oranında artıyorsa, o malın talep eksikliÄŸi. 2 olarak kabul edilir.
Bir malın kolayca bulunabilen ikame malları varsa, o malın talebinin esnek olma ihtimali yuksektir, çünkü tüketiciler fiyatı arttığında o mal yerine baÅŸka bir mala yönelebilirler. EÄŸer bir malın ikame malları yoksa ve o mala yapılan harcama tüketicilerin gelirinin küçük bir bölümünü kapsıyorsa, o malın büyük bir ihtimalle esnek olmayan bir talebi vardır, UrettiÄŸi malın talebi görece esnek olmayan bir firma, toplam gelirini, malın fiyatını yükselterek artırabilir. Esnek bir taleple karşı karşıya olan firmalar bunu yapamazlar.