Depolama

Malların daha sonra kullamlmak amacıyla saklanmasım ve korunmasını saÄŸlayan yöntemlere depolama denir.
Genellikle luÅŸ aylarında kullanma amacıyla hasat zamanında ayrılan gıda maddeleri, depolanan ilk mallardı. GeçmiÅŸte yiyeceklerin bozulmasını önlemek için kurutma, tütsüleme, salamura yapma ya da yiyecekleri su ve hava geçirmeyen kaplara koyarak serin ve karanlık kilerlere yerleÅŸtirme gibi çeÅŸitli yöntemler uygulamrdı. Günümüzde modern soÄŸutma teknikleri tarım ürünlerini, doÄŸal durumlarındaki deÄŸiÅŸimi en aza indirecek biçimde depolamak imkamm getirmiÅŸtir.
Depolama hizmetlerinin ortaya çıkmasının diÄŸer önemli bir nedeni de ticarettir. Ticari depolamamn amacı, malları hava koÅŸullarına, kemirici gibi zararlı hayvanlara ve böceklere karşı koruma ve hırsızlığa karşı önlem almaktadır. Depolama aynı zamanda mevsimsel deÄŸiÅŸikliklere ve talep dalgalanmalarına karşı yedekte mal tutma amacına yöneliktir. Belirli bir malı ya da malları depoda biriktirerek toplu olarak yüklemek taşımacılık maliyetini azaltan bir öÄŸedir. Stoklama, azami üretim etkinliÄŸi açısından önemlidir. Bir fabrika çoÄŸunlukla pahalı ve zaman alıcı iÅŸlemler gerektiren üretim yöntemlerini baÅŸka bir ürüne uyarlama sürecini baÅŸlatmadan önce belirli bir malı o sırada pazarlayabileceÄŸinden daha yüksek bir miktarda üretebilir. Dolayısıyla depolama, imalat ve pazar arasında bir biriktirme iÅŸlemi olarak ticarete hizmet etmektedir.
Ozellikle demiryollarmda olduÄŸu gibi yavaÅŸ araçlarla yapılan uzun mesafe taşımacilığı teknik bakımdan bir depolama biçimi olarak deÄŸerlendirilebilir. Yük gemilerinin ihtiyacının yoÄŸun olduÄŸu bölgelere yönlendirilmesi biçiminde gerçekleÅŸen mal dağıtımı, acil piyasa talebini karşılamada etkili bir yoldur. Bu tür ambarlar kereste ve kimya sanayilerinde yaygın olarak kullanılmaktadır.
Taşımacığilın en önemli kuralı, bir kerede taşınan mal miktarı artarken birim maliyetin düÅŸmesidir. Pazarlama sürecinde taşımacılık ve depolamamn, ürünlerin ihtiyaç duyulduÄŸu anda ve yerde uygun biçimde bulundurulmasına dayanan bir mekan- zaman deÄŸeri sözkonusudur. Uretim için malzemeyi (hammadde, yedek parça, makine) ihtiyaç duyulduÄŸu anda hazır bulundurması açısından depolanianın saÄŸladığı güvence imalat için büyük önem taşımaktadır. Büyük ÅŸirketler, uretim zincirini tek bir kuruluÅŸta toplama yerine, genellikle farklı, ama birbirleriyle iliÅŸkili parçaları deÄŸiÅŸik iÅŸletmelerde üretme yoluna giderler. Böylece dağıtım merkezleri denen depolama tesisleri aracılığıyla bütün ürün çeÅŸitlerini eksiksiz olarak tüketiciye sunma ve farklı ürünlere yönelik talepler içeren toptan sipariÅŸlerde malları tek tek üretildikleri fabrikalardan derlemek yerine, bir kerede verimli bir biçimde yükleme imkanım elde etmiÅŸ olurlar.
Sürekli bir mal akışının zorunlu olduÄŸu dağıtım merkezlerinin iÅŸlevlerini baÅŸarıyla yerine getirebilmesi ve modası geçmiÅŸ ya da kullanılmayan mallarla boÅŸuna iÅŸgal edilmemesi için doÄŸru pazar tahminleri yapmak ÅŸarttır. Birçok ÅŸirketin ürünlerini gönderdiÄŸi ve alıcının geniÅŸ bir mal grubunu satın alıp tek bir kerede sevk edebildiÄŸi genel ambarlar, bu süreçlerin daha iyi iÅŸlemesini saÄŸlar. DoÄŸal olarak bu ticaret biçiminde imalatçı, ürünün alım satım iÅŸlemleri ve bir ölçüde de müÅŸteri iliÅŸkileri üzerindeki denetimini yitirmiÅŸ olur. Bu dezavantaj, talep dalgalanmalarına duyarlı bir özel iÅŸletmede personel ve tesislerin düÅŸük kapasiteyle kullanımı sorunuyla karşılaÅŸtırılarak deÄŸerlendirilmelidir.
Genel depolarda, aynı kalitede ve özellikleri taşıyan bazı mallar, üretici firına ayırımına bakılmaksızın, bir yığın olarak bir arada depolanabilir. Farklı üreticilere ait, standart kimyasal maddeler ya da tahıllar gibi hacimli ürünler ambarlardaki aynı tank ya da siloya konabilir. Bu yolla saÄŸlanan tasarruf fiyatların belli oranda düÅŸürülmesini saÄŸlayacaktır. Benzer biçimde iki perakendecinin satın aldığı aynı cins ürün depoda birlikte tutulabilir, daha sonra dağıtım yapıldığında ürünler ayrılarak envanter çıkarılır. Dinamik depolama olarak adlandırılan bu ÅŸekil depolama, ürün akışı oldukça düzenli olur ve ürünün alıcıya ulaÅŸması kolaylaşır.
Korumaya yönelik depolama statik bir depolama biçimidir. İş evrakları ve özel eÅŸyalar gibi deÄŸerli malzemeler, depolarda uzun süre dokunulmadan korunur. Burada önemli olan etkenler kapasite ve güvenliktir.
Depolama tesisleri kolay bulunma, güvenlik ve havalandırma ihtiyaçlarına göre düzenlenir. SoÄŸuk hava bölümlerinin tasarımı özenle yapılmalı ve ısıtılan alanlar da etkili bir ÅŸekilde planlanmalıdır. Bütün depolama tesislerinde beton ve çelik gibi yanmaz meddeler tercih edilir. Iyi yalıtım ve akustik özellikleri de olan bu maddeler, prefabrik yapıma da son derece elveriÅŸlidir.
Depolamanın dinamik biçimi olan ambarlama buyük ölçüde otomatikleÅŸmiÅŸ bir süreçtir. Stok dönüÅŸümünü kolaylaÅŸtırma amacına uygun olarak tasarımlanan ambarlar, bu iÅŸlevi depolama alanına yerleÅŸtirilen yükleme vinçleri, malların yatay ve dikey hareketleri için kullanılan uzaktan kunıandalı çatallı taşıyıcılar (folklift) ve yerçekiminden de yararlanarak, kullanılan malzemenin yerine otomatik olarak yenisinin gelmesini saÄŸlayan sistemler aracılığıyla gerçekleÅŸtirilir. Ambarların çoÄŸu, dağıtım merkezlerinden bilgisayar aracılığıyla denetlemr.